جهش تحصیلی همیشه هم خوب نیست
آموزش > عمومی – علیاصغر محمدی:
«فرزند ما باهوش است، با بقیه فرق میکند و باید جهشی بخواند» هر چند داشتن ضریب هوشی (آیکیو) ۱۲۰یکی از شرایط اساسی جهش تحصیلی است اما کم هستند پدر و مادرهایی که چنین دیدگاهی دارند.
آنها حتی اگر فرزندشان ضریب هوشی لازم را هم نداشته باشد، اصرار دارند هر طور شده یک سال را جهشی بخواند تا بهاصطلاح یک سال از زندگی جلو بیفتد.اما آیا جهش تحصیلی مساوی موفقیت بیشتر فرد در آینده است؟
موافقان جهش تحصیلی میگویند که اصل، مساوات در آموزش است بدین معنا که باید به دانشآموزان اجازه داد تا به نسبت استعدادهای خود پیشرفت کنند و به هیچ وجه منطقی نیست که دانشآموزان تیزهوش را در حصار سن تقویمیشان محدود کنیم.از نظر آنها توزیع کودکان براساس تراز سنی کار درستی نیست بلکه باید به تواناییهای هوشی آنان توجه داشت.
در مقابل، سطحی شدن یادگیری از دلایلی است که مخالفان جهش تحصیلی بر آن تأکید میکنند.آنها معتقدند جهش تحصیلی نوعی تسریع در آموزش است و مانع از اکتشافات فردی کودکان ونوجوانان میشود. تحت فشار قرار دادن کودک برای یادگیری قبل از موعد مناسب حتی وقتی که ابزارهای ذهنی لازم در او رشد کرده کار درستی نیست.از نظر مخالفان، آموزش مطالبی که برای ۹ماه تهیه شده، در مدت زمانی کمتر از ۳ماه، فشار روانی و ذهنی بسیار زیادی برای معلم و دانشآموز بهدنبال دارد.
لزوم تغییر دیدگاه
امیرحسین ملکی، کارشناس آموزش و پرورش درباره جهش تحصیلی به همشهری میگوید: بحث جهش تحصیلی ۲رویکرد آموزش و پرورش است، اگر کارکرد مدرسه آموزش مفاهیم کتابهای درسی باشد حسن جهش این است که بچه را متوقف نمیکند، وقت او تلف نمیشود و آموزش را تسهیل میکند.اما ناسازگاری اجتماعی مناسب دانشآموز با همسالان، بالا رفتن سطح توقعات خانواده و معلم از دانشآموز و عدمتعمیق مطالب آموخته شده از معایب جهش تحصیلی است. ملکی معتقد است در جهش تحصیلی مطالب بهصورت دانشی به دانشآموز ارائه میشود و او فرصت مناسبی برای درک صحیح مطالب ندارد، بنابراین از لحاظ سطح دانش خوب ولی درک و فهم مطالب کم است. پس باید دیدگاه نظام آموزشی تغییر کند. در این صورت معلم میتواند برای دانشآموزان مستعد برنامه انفرادی بدهد و انعطاف در برنامه درسی، سرفصلها و توانمندیسازی معلمان میتواند موجب رشد در یک محیط مناسب باشد. همچنین میتوان در فوق برنامهها با توجه به نیازها و توانمندیهای دانشآموزان مستعدتر، برنامههای خاصی تعریف کرد. او با اشاره به اینکه در منحنی نرمال فقط ۲درصد دانشآموزان تیزهوش محسوب میشوند توضیح میدهد: بسیاری از خانوادهها ممکن است احساس کنند فرزندشان مطالب کتابهای درسی را بلد هست و باید به پایه تحصیلی بالاتر برود درحالیکه اینطور نیست.
مشاوره پیش از جهش
مصطفی ناصری، روانشناس و مشاور هم با بیان اینکه اکنون جهش تحصیلی در جهان تقریبا منسوخ شده به همشهری میگوید: جهش تحصیلی در موارد خاص و برای افرادی با ضریب هوشی آیکیو۱۴۰ توصیه میشود زیرا برای نسل جدید آیکیو ۱۰۵تا ۱۰۷طبیعی است. در جهش تحصیلی رشد عاطفی و هیجانی بچه به تکامل نمیرسد و در اصطلاح EQ با IQ همزمان رشد پیدا نمیکند و در جهش آیکیو مبناست و به ئیکیو توجهی نمیشود. در رشد هوش برخلاف رشد هیجانی نیاز به پرسش داریم.
او به خانوادههایی که میخواهند فرزندشان بهصورت جهشی درس بخواند توصیه میکند این کار را پس از مشاوره با روانشناس و انجام تستهای وکسلر و خلاقیت تورنس که جنبههای مختلف هوش و خلاقیت سنجیده میشود، انجام دهند.
ناصری با اشاره به اینکه ضریب هوشی برای جهش تحصیلی ۱۲۰اعلام شده، میگوید:بهنظر من برای جهش تحصیلی باید ضریب هوشی بچه دستکم ۱۳۰باشد.در غیراین صورت جهش تحصیلی مثل یک نارسی است که از درخت چیده میشود و در محیطی غیرطبیعی قرار میگیرد تا برسد.
چگونگی جهش تحصیلی
امکان جهش تحصیلی برای فرزندتان در چه پایههای تحصیلی و چگونه امکان پذیر است؟ بهروز فتحی، کارشناس آموزش و پرورش در اینباره به همشهری میگوید:همه دانشآموزان برای ورود به پایههای بالاتر بهصورت جهشی، ملزم به گذراندن پایههای اول هر دوره تحصیلی هستند. جهش تحصیلی برای دانشآموزان پایههای اول و دوم و چهارم و ششم ابتدایی، پایه هفتم(دوره اول متوسطه) و پایه اول دوره دوم متوسطه تعریف نشده و دانشآموزان پایه دوم هر دوره میتوانند با احراز شرایط اعلام شده در پایه بالاتر ادامه تحصیل دهند.اولیای دانشآموزان پایههای دوم و سوم ابتدایی میتوانند با درخواست کتبی برای جهش تحصیلی فرزند خود اقدام کنند. شرط این درخواست، کسب سطح پیشرفت تحصیلی در همه دروس در خرداد و داشتن عنوان خیلی خوب است.در ارزیابی توصیفی دانشآموز ابتدا همراه یکی از والدین برای تأیید صلاحیت هوشی و روانی به آموزش و پرورش استثنایی مراجعه میکند و در امتحاناتی که شهریور برگزار میشود باید سطح خیلی خوب کسب کند.
نوشته جهش تحصیلی همیشه هم خوب نیست اولین بار در آموزش- مشاوره - کنکور - محمد گنجی پدیدار شد.
