ادبیات علاوه بر بیشترین ضریبی که در بین درسهای عمومی دارد چیزی که نسبت به درسهای دیگر آن را ممتاز میکند این است که این درس اولین درسی است که کنکور با آن آغاز میشود؛ یعنی اگر دانشآموز بتواند این درس را خوب جواب دهد انگیزهای مضاعف در او ایجاد میشود.
تاریخ ادبیات:
تستهای تاریخ ادبیات بیش تر به دو شکل طرح میشوند:
۱) تستهایی که در آن اسم کتاب، نوع نثر یا نظم، ویژگیهای حماسه و… را میخواهند.
۲) تستهایی که در آن یک توضیح میدهند و بعد اسم نویسنده، شاعر یا یک کتاب به خصوص را میپرسند.
یک توصیه: حداقل در هفته یک ساعت و نیم مرور داشته باشید؛ به خصوص در خردادماه.
دو روش پرکاربرد برای مطالعه و حفظ آثار شاعران به شرح زیر است:
۱) کدگذاری یا جملهسازی کنیم.
مثلاً آثار خواجه عبدالله انصاری به این صورت کدگذاری میشود: نمکزار (نصایح، مناجاتنامه، کنزالسالکین، زادالعارفین، الهینامه و رسالهی دل و جان)
۲) تصویرسازی کنیم.
آرایهها:
قبلاً در سؤالات آرایههای کنکور آزاد فقط کافی بود داوطلبان آرایههای متن کتاب درسی را حفظ میکردند؛ ولی آرایههای کنکور به این نحو است که دانشآموز حتماً باید روی آرایههایی مثل تلمیح، تضاد، جناس، تشبیه، استعاره، اسلوب معادله، تشخیص، متناقضنما، مراعات نظیر و حسآمیزی مسلط باشد.
سؤالهای آرایه معمولاً به دو صورت طرح میشوند:
۱) کدام آرایه در متن تست هست یا نیست.
۲) کدام گزینه آرایهی فلان و فلان و فلان را دارد یا ندارد.
برای اولی: باید گزینهها را تک تک حذف کنیم.
برای دومی: ابتدا با آرایهای شروع میکنیم که آن را بهتر بلد هستیم و چشم برای پیدا کردنش کمتر میچرخد مثل مراعات نظیر، جناس و تضاد. بعد گزینهای که این آرایه را ندارد حدف میکنیم و این کار را آنقدر ادامه میدهیم تا به جواب برسیم.
دو نکتهی مهم برای آرایهها:
۱: برای گزینهی تضاد حتماً باید به فعلها هم توجه کنیم.
۲: تمام تلمیحها توضیح آیات و خودآزماییها و توضیحات درسها را کامل بخوانید.
معنی لغت و املا:
منبع سؤال برای طرح سؤالات املای واژگان تمام بخشهای کتاب است؛ یعنی حتی متن درس و خودآزماییها. باید یک دور متنهای درس ادبیات خوانده شود و دور لغتهای سخت و مهم خط کشید و معناهای مختلف را کنارشان با رنگ دیگر هم برای املا و هم برای لغت نوشت.
نکته: برای حفظ کردن، لغتهای ادبیات را بین روزهای هفته تقسیم کنید و هر شب لغتهای شب قبل را هم دوره کنید.
نکته: برای املای درسهای ۴-۱۰-۱۸-۲۳ کتاب درسی الزامی است ولی کافی نیست و باید متن ادبیات هم خوانده شود. در ضمن به صداهایی هم که بیشتر از یک حرف دارند توجه کنید.
۱) ص. س. ث ۲) ز. ظ. ض. ذ ۳) غ. ق ۴) ح. ه ۵) ت. ط ۶) ع. ا
نکته: کلمههایی که املای آنها را فراموش میکنیم در یک عبارت آن را به تله بیندازیم.
قرابت معنایی:
برای تسلط روی این قسمت باید بیتها و متن کتاب درسی را با دقت بخوانید و پیام آنها را به طور کامل درک کنید. البته در این چند ساله از بیتها و متنهای خارج از کتاب که مفهوم آنها به مفهوم بیتهای کتاب نزدیک است هم سؤال طرح شده اما هنوز بیشتر سؤالها از بیتهای کتاب است. تمرین و تست زیاد را باید جدی بگیرید.
نکته: یادمان باشد وقتی تستهای قرابت معنایی را میزنیم از تکنیک مقایسهای آنها استفاده کنیم نه تکنیک معنی کردن آنها.
خواندن ادبیات کنکور روش خاصی دارد که خیلیها به خاطر بیاطلاعی از روش مطالعهی آن احساس ضعف میکنند. به طور کلی میتوان ادبیات کنکور را به ۵ مبحث اصلی تقسیم کرد.
مباحث ادبیات کنکور:
- لغات، املا و واژگان
- قرابت و تناسب معنایی
- آرایههای ادبی و ترکیبهای کنایی
- تاریخ ادبیات
- زبان فارسی
باید سعی کنید ادبیات را بخش بخش یعنی بر اساس تقسیمبندی تستهای کنکور سراسری یاد بگیرید.
املا و لغات
املا معمولاً جزء سؤالات اولیهی کنکور است. برای اینکه مهارت مطالعه را در تستهای املا قوی کنید سعی کنید درسهایی از کتاب درسی که معمولاً نثرهای قدیمی هستند به قصد یادگیری املای لغاتش یک بار روخوانی کنید. تستهای املا معمولاً بدین صورت است که پرسیده میشود که کدام کلمه غلط است یا چند تا غلط مشاهده میکنید. اگر یک بار نثرها را روخوانی کرده باشید هیچ مشکلی ندارید.
توصیه میکنیم از کتابهای فرهنگ واژگان سطر به سطر و الفبایی استفاده کنید؛ زیرا همهی کلمات چهارم دبیرستان، ادبیات سوم ودوم دبیرستان و زبان فارسی سوم دبیرستان را پوشش میدهد.
توصیهی مشاورهای:
اگر از ابتدای سال طبق برنامهی راهبردی از این کتاب استفاده کنید میتوانید تا ۷ فروردین، ۹۰ درصد کلمات ادبیات را مطالعه کرده و با استفاده از جعبهی لایتنر به حافظهی بلندمدت منتقل کنید.
مشاورهی کتاب فرهنگ واژگان سطر به سطر و الفبایی:
- فرهنگ سطر به سطر: متناسب با درسهای کتاب درسی
- فرهنگ الفبایی: متناسب با مباحث کل کتابهای ادبیات
- شامل چند کلمهی یک متن کتاب است که کلمات مهم آن با رنگی دیگر مارکدار شدهاند.
- تمام معانی یک کلمه آورده شده است.
مبحث قرابت معنایی یکی از مباحث تستخیز درس ادبیات است که به صورت مکرر در کنکورهای سالهای اخیر ۹ تست را به خود اختصاص داده است. به دلیل بیاطلاعی از روش مطالعهی این مبحث برخی داوطلبان درصد پایینی از این مبحث میگیرند.
قرابت معنایی از جمله مباحثی است که نیاز به تجزیه و تحلیل دارد و باید ارتباط اجزا را با یکدیگر دریافت و سپس موقعیت یک جزء یا کلمه را در آن مجموعه مشخص کرد.
برای اینکه در این مبحث به تسلط برسید به نکات زیر توجه کنید:
- هنگام مطالعهی اشعار و متون به معنای ظاهری و معنوی اشعار توجه کنید و با نگاهی تحلیلی، مفهوم بیت را دریابید. باید بتوانید متون و اشعاری که با هم قرابت معنای دارند مشخص کنید.
- با بررسی تستهای قرابت معنایی مشاهده شده است که یک بیت از کتاب و گزینهها خارج از کتاب درسی طرح میشود. بیتهای خارج از کتاب درسی را نیز مطالعه کنید.
- گاهی یک مصراع در صورت سؤال است و با سایر گزینهها تناسب دارد یا تناسب ندارد. برای اینکه این موارد را تشخیص دهید، حتماً از کتاب درسی یا کتابهای آموزشی کانون که به صورت کامل هر بیت و مصراع را توضیح دادهاند استفاده کنید تا با شناخت کاملی بتوانید مطالب را یاد بگیرید.
- گاه سؤالاتی طرح میشوند که برای پاسخگویی به آنها به مطالعهی دقیق متن کتاب درسی نیاز دارید. پس هیچ گاه کتاب درسی را از برنامهی مطالعاتیتان خارج نکنید.
- برای تسلط کامل بر این مبحث حتماً از DVDهای آموزشی رهپویان دانش و کتاب آبی قرابت معنایی که دارای ۷۰۰ تست قرابت معنایی است استفاده کنید. تستهای کتاب آبی را هماهنگ با برنامهی راهبردی آزمونها کار کنید و مطالب مرتبط با هم را در دفترچهای یادداشت کنید.
توصیهی مشاورهای:
مبحث قرابت معنایی یکی از مباحثی است که باید آن را در بلندمدت یاد بگیرید و نیاز به هدفگذاری بلندمدت دارد. توصیه میکنم عجول نباشید و برای یادگیری این مبحث حوصله به خرج دهید.
درس ادبیات اولین درس دفترچهی آزمون است و شاید همین موضوع باعث شود که دربارهی این درس نگرانی خاصی داشته باشید.
از بین بردن این نگرانی و تبدیل آن به انگیزه برای اینکه ابتداییترین درس را خوب بزنید و یک شروع موفق داشته باشید، روی نتیجهی آزمون شما تأثیر بسزایی خواهد گذاشت.
ادبیات درسی موضوعی است؛ یعنی سؤالات مطرحشده از این درس شامل مباحث متنوعی مانند معانی کلمات، آرایههای ادبی، قرابت معنایی و … است. باید ابتدا نقاط قوت و ضعف خود را بشناسید؛ برای مثال ممکن است در معانی کلمات قوی عمل کنید اما با قرابت معنایی مشکل داشته باشید. قدم اول را بردارید و مشخص کنید در چه موضوعاتی ضعف یا قوت دارید.
قدم دوم این است که نقاط ضعف را به نقاط قوت تبدیل کنید؛ یعنی در مورد روشهایی که برای یک مبحث به کار بردهاید و موفق شدهاید فکر کنید و آن روش را به باقی مباحث نیز تعمیم دهید.
قدم سوم این است که از مبحثی که مشکل دارید زیاد تست کار کنید.
قرابت معنایی جزء مواردی است که دانشآموزان فکر میکنند برای بهتر شدن در آن راهحلی وجود ندارد. اگر میخواهید در این مبحث مشکلتان برطرف شود به نکات زیر توجه کنید:
۱٫ ابتدا درک ادبی خود را بالا ببرید. برای انجام این کار از کتاب زرد عمومی (فقط تستهای قرابت معنایی آن را بزنید) یا از کتابهای خاص قرایت معنایی استفاده کنید.
۲٫ تمام ابیات کتاب درسی را از نظر مفاهیم و معانی آن مورد بررسی دقیق قرار دهید.
۳٫ گاهی وجود بعضی از کلمات در یک بیت میتوانند تا حد زیادی به فهمیدن معنی آن بیت کمک کنند؛ زیر این کلمات را خط بکشید.
۴٫ برای هر تست ادبیات در کنکور به طور میانگین ۴۳ ثانیه وقت دارید. ابتدا صورت تست را به طور کامل مطالعه کنید. اگر ۳۰ ثانیه وقت آن تست را به درک درست از آن بیت اختصاص دهید با ۱۳ ثانیهی باقیمانده به جواب خواهید رسید.
۵٫ هر بیتی را که میبینید (تستهای آزمون یا هر منبع دیگری) که با بیتی از کتاب درسی شما قرابت معنایی دارد در کتاب درسی و کنار آن بیت یادداشت کنید. اگر نگران نداشتن فضای کافی در کتاب هستید از یک دفترچهی یادداشت استفاده کنید و در آن ابیات مرتبط با هم را بنویسید.
همانطور که میدانید قرابت معنایی یکی از مهمترین مباحث درس ادبیات فارسی است که در بین بقیهی مباحث درس ادبیات، بودجهبندی بیشتری را به خود اختصاص داده است. این بودجهبندی در کنکور سراسری حدود ۴۰ درصد است.
برای دستیابی به هدف یا هر چیز دیگری باید پیشنیازهای آن را انجام دهید یا در تعریف دیگر مراحل قبل از آن را به طور کامل طی کنید تا به هدفتان نزدیکتر شوید. قرابت معنایی هم پیشنیازهای خاص خود را دارد.
در گام اول برای اینکه بتوانید مفهوم سؤال را بهتر درک کنید باید از لغات و معانی آنها استفاده کنید؛ یعنی یادگیری خود را در این مرحله افزایش دهید. بعد از آن به سراغ معنی شعر بروید تا با کاربرد لغات در بیتها، جملهها و معنی آنها بهتر آشنا شوید.
حال که پیشنیاز اصلی این مرحله را انجام دادهاید باید توجه داشته باشید که تنها یک گام دیگر تا هدفتان فاصله دارید. اگر به تستهای قرابت معنایی خوب توجه کرده باشید از اهمیت آرایهها در آنها غافل نمیشوید. بعد از ۲ مرحلهی لغات و معنی شعر سعی کنید با تمرین و تکرار، تسلط خود را بر آرایهها افزایش دهید تا با طی این مرحله بتوانید به هر گونه تست مفهومی و… در ارتباط با قرابت معنایی پاسخ صحیح دهید.
بعد از یادگیری و طی مراحل یادشده به راحتی میتوانید به تمام سؤالات قرابت پاسخ دهید.
برای تثبیت مبحث آرایهها اول باید آرایههای موجود در کتاب درسی را یاد بگیرید. آرایهها را با تست زدن یاد نگیرید. تست برای تثبیت و تسلط است نه یادگیری! اول از یک منبع خوب باید تعریف همهی آرایهها را بلد باشید و بعد برای هر آرایه مثالهای زیادی یاد بگیرید.
در بحث آموزش آرایههای ادبی به این نکتهها توجه کنید:
۱- حفظ کردن مثال مهم و ضروری است:
برای هر آرایه چندین مثال مشخص بلد باشید. این کار، هم به یادگیری شما کمک میکند و هم در بعضی آرایهها که فقط چند مورد مشخص در کنکور طرح میشود به شما کمک میکند.
۲- هنگام خواندن آرایههای ادبی مخصوص انسانیها مواظب باشید!
بعضی از قسمتهای آرایههای ادبی رشتهی انسانی (بند ۴ و ۵ منابعی که معرفی کردم) اصلاً به رشتههای دیگر ربطی ندارد! مثلاً نوبت اول، انسانیها قالبهای شعری را میخوانند که باقی رشتهها آنها را لازم ندارند یا حتی بعضی از آرایهها مثل لف و نشر و انواع استعارهها (مکنیه و مصرحه) یا انواع تشبیه به کارشان نمیآید. شما آرایهها را در حد رشتهی خودتان یاد بگیرید. رشتههایی غیر از رشتهی انسانی برای کنکور این ۱۶ آرایه را لازم دارند:
تشبیه، استعاره، تلمیح، جناس، تضاد، تناقض (پارادوکس)، اغراق، حسآمیزی، تناسب (مراعات نظیر)، حسن تعلیل، کنایه، مجاز، تشخیص، واجآرایی (نغمهی حروف)، اسلوب معادله و ایهام.
سؤالهایی که در کنکور سراسری از آرایهها میتوان دید عبارتاند از:
۱٫ مصراعی میدهند و تنها یک آرایه از شما میخواهند. برای اینکه بتوانید بر آرایهها مسلط شوید لازم است از کتاب آرایههای ادبی چاپ همگامان تک تک آرایهها را بخوانید و نکات آن را درک کنید. همچنین میتوانید از دیویدیهای آموزشی رهپویان دانش استفاده کنید.
۲٫ یک آرایه را در صورت سؤال میآورند و تنها یک گزینه از چهار گزینهی دادهشده وجود دارد که آن آرایه را ندارد.
۳٫ یک بیت میدهند و از ما میخواهند که مشخص کنیم در بیت چند بار این آرایه تکرار شده است.
۴٫ یک بیت میدهند و آرایهی خواستهشده را میخواهند.
۵٫ یک کلمه از بیت اسخراج کرده و آرایهی خواستهشده را میخواهند.
۶٫ یک مصراع یا بیت یا یک جمله میدهند و صنعت بهکاررفته در آن را میخواهند.
۷٫ به این صورت سؤال میدهند که در کدام گزینه، استعاره …….. به کار نرفته است.
۸٫ به این صورت سؤال مطرح میشود که در همهی گزینهها به جز گزینهی …….. آرایهی …… آمده است.
۹٫ به این صورت سؤال میدهند که در کدام گزینه صنعت آرایه وجود دارد/ ندارد.
۱۰٫ معنای کنایی یک کلمه را میخواهند. (در کتاب آرایههای ادبی چاپ همگامان صفحهی ۱۹۲ تا ۲۰۶ تمام کنایههای بهکاررفته در سه کتاب آمده است.)
۱۱٫ دو آرایه یا چند آرایه در صورت سؤال میدهند و در بین چهار گزینه تنها یک گزینه وجود دارد که تمام آرایههای خواستهشده را دارد.
۱۲٫ یک بیت یا مصراع داده میشود و هر سه گزینه تمام آرایهها را دارد و یک گزینه یکی از آرایهها را ندارد.
از کتاب آرایههای ادبی چاپ همگامان روزانه یک مبحث از آرایهها را مطالعه کنید. میتوان آرایهها به سه دستهی کلی دستهبندی کرد:
۱- آرایههای بیانی که شامل تشبیه، استعاره، کنایه و … است.
۲- آرایههای بدیع لفظی که شامل واجآرایی یا نغمهی حروف، سجع، ترصیع و موازنه و جناس است.
۳- آرایههای بدیع معنوی که شامل مراعات نظیر، تلمیح، تضمین، تضاد و تناقض، حسآمیزی، ایهام، لف و نشر (ویژهی رشتهی انسانی)، حسن تحلیل و اسلوب معادله است.
از ۲۵ سؤال درس ادبیات و زبان فارسی در کنکور ۹ سؤال مربوط به تستهای قرابت معنایی است. این ۹ تست برخلاف دیگر تستهای ادبیات (تاریخ ادبیات، املا و لغت، زبان فارسی و…) کاملاً مهارتی است و نیازی به حفظ کردن مطالب ندارید. شما با دانستن چند نکته و تمرین به راحتی میتوانید به این ۹ سؤال پاسخ درست بدهید.
برای اینکه درصد بیشتری از سؤالات قرابت معنایی را درست جواب دهید باید ابتدا تسلط کافی روی شعرهای کتاب درسی داشته باشید. هم معنی و هم مفهوم کلی بیت را خوب یاد بگیرید. دقت کنید که مفهوم کلی با معنی متفاوت است. بعد از این مرحله سعی کنید در تستهای کنکور سراسری و آزاد مفهوم صورت سؤال را پیدا کنید. تا اینجا ۵۰ درصد کار را انجام دادهاید. اصولاً در آزمون بیت صورت سؤال از کتاب درسی است و ۴ گزینه بیتهای خارج از کتاب است. حتماً پس از یافتن مفهوم سؤال آن را کنار سؤال یادداشت کنید. همین طور این کار را برای ۴ گزینه انجام دهید. این کار باعث میشود کمتر سردرگم شوید و زمان را از دست ندهید. دقت داشته باشید که هر چهقدر بیشتر در منزل تست بزنید شناخت شما نسبت به بیتهای خارج از کتاب بیشتر میشود و مهارت شما افزایش مییابد.
برخی از تاریخ ادبیات، فقط اسم نویسنده و نام کتابها را حفظ میکنند. در مورد نثرها فقط کلمات مهم و خودآزماییها را میخوانند. در مورد شعرها به معنی شعر و اصطلاحات مهم اکتفا میکنند. در حالی که برای پاسخ دادن به سؤالات ادبیات (به خصوص در ۳-۴ سال اخیر) باید به همهی کتاب مسلط بود. اما چگونه؟
۱- تمام درآمدها و تاریخ ادبیاتها را خط به خط بخوانید و به همهی نکاتش از قبیل املا، نگارش، صنایع ادبی اشارهشده، نام مکانها، اشخاص و سبک ادبی آنها، کتابها، تاریخ حوادث و وقایع و… توجه کنید و موارد مهم را یادداشت کنید.
۲- متن تمام درسها چه شعر، چه نثر، چه داستان و… را خط به خط بخوانید و موارد زیر را هنگام خواندن رعایت کنید:
- دور کلمات مهم از نظر املایی خط بکشید.
- زیر کلمات مهم از نظر معنایی خط بکشید.
- صنایع ادبی (مخصوصاً تشبیهات، تلمیحات، کنایهها، مجازها و…) موجود در متن را با مداد کنار هر جمله بنویسید.
- قسمت توضیحات را دقیق و کامل بخوانید و تمام معانی آوردهشده برای یک کلمه یا اصطلاح را حفظ کنید، نه یک یا دو معنی را.
۳- از معلم خود بخواهید تمام خودآزماییها و پرسشهای آخر درس را تک به تک حل کند و در مورد آنها سر کلاس صحبت کند.
در کنکور دو سال پیش دقیقاً از شعری که اصلاً در کتابهای درسی نبود سؤال داده بودند که حتماً دانشآموزان باید آن شعر را همراه با معنی و مفهوم آن بلد میبودند تا میتوانستند پاسخ آن را بدهند. در یکی از خودآزماییها فقط گفته بود فلان شعر را در کلاس بخوانید و در مورد آن بحث کنید.
۴- اَعلام و فهرست منابع و اشخاص و مکانها را از آخر هر کتاب بخوانید و یادداشتبرداری کنید.
۵- کتاب زبان فارسی (دستور یا گرامر) را خط به خط بخوانید (فقط به خواندن تعاریف اکتفا نکنید) و تمام مثالها و تمرینهای موجود را حل کنید. قواعد را حفظ نکنید بلکه یاد بگیرید تا بتوانید هنگام نوشتن و خواندن متون دیگر از این قواعد استفاده کنید و برای جلوگیری از فراموشی، به دوره از روی کتاب درسی خودتان، فیشبرداریها و تستهای سالهای قبل بپردازید.
درس ادبیات یکی از درسهای عمومی در تمام مقاطع تحصیلی است که در عین حال که میتواند پیامآور نمرات خوبی برای دانشآموزان در پی داشته باشد گاهی نیز به اندازهی یک درس تخصصی برای دانشآموز مهم و وقتگیر است. باید دقت کنید که بهترین روش مطالعهی ادبیات تقسیم درس به صورت مبحثمحور و طبقهبندیشده است؛ یعنی بدانید چه چیزی را چه موقع بخوانید و یک نظم ذهنی به مطالعهی خود بدهید. در ادامه یکی از روشهایی را که برای اشعار ادبی با داوطلب خود آزمودهام و نتیجهی خوبی داشته است برایتان بیان میکنم.
۱٫ ابتدا از تاریخ ادبیات شروع کنید. دانستن این نکته که شعری که در حال خواندن آن هستید متعلق به چه زمانی است میتواند در ادامهی کار به شما کمکهای شایانی کند. عموماً قرون گذشته از نظر معنی لغت و نوع جملات ثقیلتر هستند و شعرهای زمان معاصر آرایههای ادبی بیشتر به کار رفته و از صنایع ادبی جدیدی استفاده شده است.
۲٫ شعر را روخوانی کنید. با این کار به خوبی میتوانید بفهمید که چند درصد از مفهوم شعر را با توجه به دانستنیهای خود درک کرده و به یک خودآگاهی نسبت به خود دست خواهید یافت.
۳٫ معنی کامل شعر را بخوانید و جاهایی را که مشکل داشتهاید برطرف کنید.
۴٫ معنی لغاتی را که با آن آشنا نبوده و احساس میکنید ممکن است فراموش کنید از انتهای کتاب پیدا کرده و بالای لغات بنویسید.
۵٫ کشف آرایههای ادبی: تا زمانی که در معنی ابیات مشکل دارید کشف آرایههای ادبی در شعر برای شما ساده نخواهد بود. به همین دلیل پس از پایان ۴ مرحلهی بالا به دنبال آرایههای ادبی شعر باشید و آنها را بررسی کنید.
۶٫ انجام تمرینهای کتاب درسی: در انتهای کار پرسشها و بیشتر بدانیدهای انتهای درس را بررسی کنید.
۷٫ مطالعهی غیر درسی داشته باشید. آگاهی از بیوگرافی شاعر، نوع قالب شعری، احاطه داشتن بر روی انواع صنایع ادبی کمک شایانی به شما در فهم بهتر درس خواهد کرد.
این ۷ روش را دنبال کنید و به آنها به عنوان ۶ قدم برای رسیدن به موفقیت نگاه کنید تا نتیجهی مطلوب را به دست آورید. هر چند هر کس میتواند روشهای خاصی برای خود داشته باشد اما روشها را امتحان کنید و یک قاعدهی خاص برای خود در نظر بگیرید که با نوع درس خواندن شما تطابق بیشتری داشته باشد.
درس ادبیات از چند بخش کلی تشکیل شده که عبارتاند از: ۱- واژگان، تاریخ ادبیات و املا، ۲- زبان فارسی، ۳- آرایهها و ۴- قربت معنایی.
برای قسمت واژگان و تاریخ ادبیات و املا پیشنهاد من این است که هر شب مقداری از وقت خود را به مطالعهی یک صفحه لغت و تاریخ ادبیات اختصاص دهید. در کنکور ۳ تست از لغت و تاریخ ادبیات میآید و در املا هم یک تست به طور غیر مسقیم از کلمات هستند.
برای قسمت زبان فارسی پیشنهاد میکنم املاها و دستور زبانهای درس زبان فارسی و همینطور نکاتی را که علامتدار کردهاید به طور تیتروار مرور کنید. در قسمت واجشناسی نیاز به تمرین زیاد دارید تا به تسلط برسید.
برای قسمت آرایهها راهحل خوبی که میتواند بسیار به شما کمک کند این است که برای جواب دادن به تستهای آرایه نیاز نیست شعر را تحلیل کنید؛ کافی است از خود گزینهها برای جواب دادن به آنها استفاده کنید. مثلاً در تستی که در داخل گزینهها ۲ گزینهی جناس دارد و ۲ گزینهی جناس ندارد خیلی راحت میتوان آرایهی جناس را تشخیص داد و به راحتی دو گزینه حذف میشود و برای پیدا کردن جواب نهایی هم به همین صورت عمل کنید و سراغ حذف گزینه بروید نه تحلیل کامل شعر تا در زمان صرفهجویی شود.
برای جواب دادن به سؤالات قرابت معنایی، شما دو راه بیشتر ندارید: یا باید گنجینهی شعری خوبی در ذهن داشته باشید و با شعر قبلاً آشنا باشید یا با تست زیاد به این مرحله برسید.
۱- از حفظ کردن لغات با استفاده از فهرست اعلام و واژگان آخر کتاب برای بار اول پرهیز کنید؛ چون این کار باعث یادگیری زودهنگام لغات میشود و فراموشی آن نیز به مراتب سریعتر اتفاق میافتد؛ یعنی در حافظهی کوتاهمدت دانشآموز جای میگیرد که پس از مدتی کوتاه از ذهن پاک میشود.
۲- لغات را در داخل متون درسی یاد بگیرید. این کار از آن جهت اهمیت دارد که املای کلمات با توجه به معنی آن و جملهبندی متن در حافظهی تصویری شما بهتر جای میگیرد و بهیادسپاری آن برای دانشآموزان آسانتر است.
۳- تمام اشعار داخل کتابهای درسی را خودتان به شیوهی زیر تجزیه و تحلیل کنید:
اول: ردیف، قافیه و وزن شعر را بیابید.
دوم: لبّ مطلب ابیات را جلوی بیت بنویسید.
سوم: قرابت معنایی ابیات را با توجه به لبّ مطلب آن پیدا کنید.
چهارم: زیر واژگان مهم و دوپهلوی ابیات خط بکشید و آرایههای موجود در آن را پیدا کنید.
۴- تاریخ ادبیات را به صورت انبوه در حافظهتان تلانبار نکنید. سعی کنید در هر جلسهای که برای یادگیری و خواندن ادبیات میگذارید فقط آثار و زندگینامهی یکی از شاعران و نویسندگان را به خاطر بسپارید و با استفاده از سرواژهسازی آثارشان، آنها را بهتر به خاطر بسپارید.
